Ofta spurdir spurningar Frítið Frítíðin er 30 dagar fyri fulla starvstíð í tíðarskeiðnum 1. apríl til 31. mars (innvinningarárið). Innvinningarárið kann í staðin vera álmanakkaárið, um hetta er ásett í sáttmála millum avvarðandi partar. Er starvstíðin styttri enn fult innvinningarár, verður frítíðin við løn sett í mun til starvstíðina. Løntakari, ið ikki hevur vunnið rætt til frítíð við løn ella frítíðarløn í 30 dagar, hevur tó rætt til at taka frí uttan løn ella frítíðarløn í upp til 30 dagar í einum frítíðarári. Frítíðin skal verða tikin í tíðarskeiðinum 2. mai til 1. mai (frítíðarárið). Tá ið spurningar eru settir Yrkisdeplinum um løn, frítíð og líknandi verður víst til frítíðarlógina og lønarsáttmálan hjá viðkomandi yrkisfeløgum. Barsilsskipanin Víst verður til heimasíðuna hjá Barsilsskipanini sí www.barsil.fo Um lærlingur og lærupláss koma ásamt um at leingja lærutíðina, so skal hetta fráboðast Yrkisdeplinum á oyðublaðnum Umsókn um broyting í lærusáttmála. Hetta hevur týdning fyri at fyrisitingin og skúli kunnu fáa fráboðan um, at lærutíðin hjá viðkomandi lærlingi er longd, og at lærlingur tessvegna ikki fær møtt upp til skúlagongd vegnað barnsburð. Ynskir tú at broyta lærusáttmálan? Tað eru møguligt at broyta lærusáttmálan, og tað eru ymiskar orsøkir at lærlingur og lærupláss ynskja at broyta sáttmálan. Søkjast kann um at leingja, stytta ella seta sáttmálan úr gildi. Fyri at góðkenna umsóknina, skulu bæði lærlingur og lærupláss skriva undir, og møguligar grundgevingar og viðmerkingar skulu framganga av umsóknini. Um ósemja er partanna millum og bert annar sáttmálapartur skrivar undir, skal málið leggjast fyri viðkomandi yrkisnevnd, ið skal royna semju partanna millum. Um yrkisnevndin ikki megnar at fáa semju í lag, ella um partarnir ynskja at kæra avgerðina hjá yrkisnevndini, kann avgerðin kærast til sáttmálanevndina, ið er sett av landsstýrismanninum at viðgera ósemjur millum lærling og lærupláss. Umsóknin um broyting í lærusáttmálanum er at finna undir oyðubløð. Skúlagongdin hjá lærlingum Í sambandi við læruna, skulu lærlingar í skúla við ávísum millumbilum. Er talan um handverkslærlingar, fer skúlagongdin fram í einum føroyskum ella donskum tekniskum skúla, og er talan um lærlingar í handils- ella skrivstovuyrkinum, fer skúlagongdin fram á Føroya Handilsskúla ella á einum donskum handilsskúla. Sambært § 4, stk. 3 í galdandi kunngerð um lærusáttmálar, kunngerð nr. 101 frá 18. juni 2001, er ásett, at "Tá ið lærupláss frá skrivstovuni hjá avvarðandi yrkisnevnd hevur móttikið góðkenda sáttmálan, skal læruplássið innskriva lærlingin til góðkendan yrkisskúla.". Hetta vil siga, at tá ið eitt lærupláss frá Yrkisdeplinum hevur móttikið góðkendan lærusáttmála, er eisini hjálagt eitt yvirlit yvir tann skúla ella teir skúlar, sum lærlingurin kann innskrivast á og eitt innskrivingaroyðublað. Mannagongdin í sambandi við innskrivingina av lærlingi til skúlagongdina er sostatt: • Yrkisdepilin sendir læruplássinum góðkendan lærusáttmála umframt eitt skúlayvirlit og eitt innskrivingaroyðublað • Læruplássið útfyllir innskrivingaroyðublaðið og sendur tað til tann valda skúlan saman við avriti av lærusáttmálanum • Er talan um handverkslærling og skúlagongdin er á donskum skúla, skal læruplássið eisini útfylla og senda annað innskrivingarblað til donsku yrkisnevndina saman við avriti av lærusáttmálanum. Í nevndu § 4, stk. 4 er ásett, at "skúlin, sum lærlingurin skal verða tikin inn á, skal í seinasta lagi 4 vikur áðrenn nýtt skúlaskeið byrjar, senda lærlinginum og læruplássinum boð um, nær skeiðið byrjar og hvussu leingi skeiðið varir." Tað er bert neyðugt hjá læruplássum at innskriva lærling til tað fyrsta skúlaskeiðið. Lærusáttmáli Lærusáttmálaskjalið er at fáa frá Yrkisdeplinum; virkið kann fáa tað sent ella koma eftir tí, skjalið kann eisini takast niður av heimasíðu Yrkisdepilsins www.yrkisdepilin.fo undir oyðubløð. Síðani verður lærusáttmálin útfyltur og undirskrivaður av sáttmálapørtunum. Lærusáttmálin skal undirskrivast áðrenn læran byrjar, t.v.s. at sáttmálin kann í fyrsta lagi taka við, sama dag hann er undirskrivaður. Umsitingargjaldið á 3000 kr. skal rindast áðrenn Yrkisdepilin sendir lærusáttmálan aftur til partarnar. Yrkisdepilin eftirkannar um sáttmálin er rætt útfyltur og um læruplássið lýkur treytirnar, t.d. um talið av yrkislærdum og talið av lærlingum samsvara, (vanliga skal ein yrkislærdur verða fyri hvønn lærling). Eisini skal framganga hvussu lønin er avtalað millum sáttmálapartarnar, og hvussu nógvar tímar vanliga arbeiðstíðin er um vikuna. Um lærlingurin hevur lokið prógv aftaná fólkaskúlan, skulu avrit av hesum leggjast við lærusáttmálanum, og um partur av læruni fer fram í øðrum virki (útisetavirki), skal viðmerkjast hvat virki talan er um, v-tal og tíðarskeið. Báðir sáttmálapartar skulu skriva undir lærusáttmálan, og um lærlingurin er undir foreldramyndugleika, skal verji lærlingsins eisini skriva undir. Um alt er í lagi, letur Yrkisdepilin Mentamálastýrinum lærusáttmálan til góðkenningar. Tá góðkenningin er farin fram, verður sáttmálin skrásettur og sáttmálapartarnir fáa hvør sítt avrit av góðkenda lærusáttmálanum. Lærutíðin hjá lærlingum, sum fara í læru innan skrivstovu- ella handilsyrkið 1) Hjá lærlingum við 9. floks prógvi er lærutíðin 4 ár. 2) Hjá lærlingum við FHS-prógvi er lærutíðin 3 ár. 3) Hjá lærlingum við students-, HF-, HT- ella HIF-prógvi er lærutíðin 2 1/2 ár. 4) Hjá lærlingum við students-, HF-, HT- ella HIF-prógvi og sum harumframt hava FHS-prógv er lærutíðin 2 ár. 5) Hjá lærlingum við HH-prógvi er lærutíðin 2 ár. Omanfyri nevndu reglur eru galdandi fyri lærlingar, sum fara í læru eftir 1. juli 2006. Viðv. ad. 1): Lærlingar, sum ikki hava FHS-prógv, skulu taka hesa støðisútbúgvingina í 4 ára lærutíðini. Hetta kann gerast við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Støðisútbúgvingin skal verða lokin áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Viðv. ad 3): Lærlingar við students-, HF- ella HT-prógvi skulu í lærutíðini hava tikið hesar lærugreinir við í minsta lagi próvtalinum 6 í miðal: Virkisbúskapur C, Sølubúskapur C, Kunningartøkni C, og eina vallærugrein: Vinnulívsrættur C, Altjóðabúskap B, Sølubúskapur B, Kunningartøkni B ella eina økislærugrein, sum í minsta lagi er 105 tímar. Lærlingar við HIF-prógvi hava í HIF-útbúgvingini tikið nevndu lærugreinir, men skulu taka málsviðgerðapartin í lærugreinini Kunningartøkni C, tó ikki, um lærlingur við HIF-prógvi hevur luttikið í einari EBG-kapping. Nevndu lærugreinir kunnu takast við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Lærugeinirnar skulu verða loknar áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Avrit av próvskjølunum skulu latast Yrkisdeplinum, tá ið allar lærugreinirnar eru loknar. Aftaná 1. juli 2006 geva hesar lærugreinir ikki stytting í lærutíðini. Øll kravd skúlagongd í sáttmálatíðini, bæði tá talan er um støðisútbúgvingina (samanber ad. 1) ella tá talan er um stakar lærugreinir (samanber ad. 3) er partur av lærutíðini. Hetta merkir, at um lærlingur gongur á skúla um dagin, verður hann ikki frádrigin í løn. Fer skúlagongdin fram í frítíðini, hevur lærlingurin rætt til kompensatión í samráð við sín arbeiðsgevara.Lærlingar, sum skulu taka omanfyri nevndu FHS-støðisútbúgving ella lærugreinir, eiga at venda sær til handilsskúlan, sum leggur eitt tímaskema fyri undirvísingina í støðisútbúgvingini ella lærugreinunum í samráð við tann einstaka lærlingin. Vís allar spuringar